The Zone of Interest: film, Auschwitz en bezoekersgids

Weinig films roepen zoveel vragen op als The Zone of Interest – niet alleen over de Holocaust, maar ook over hoe we naar geschiedenis kijken. Wat weten we eigenlijk van de mensen die de gruwelen mogelijk maakten, en hoe verandert dat beeld als je de plekken zelf bezoekt? Deze gids combineert wat de film blootlegt met praktische informatie voor een bezoek aan Auschwitz, en verklaart waarom een omgekeerde B op het terrein van het museum staat.

Première: 2023 (Cannes) ·
Regisseur: Jonathan Glazer ·
Oscar-nominaties: 5, waaronder Beste Film ·
Locatie opnames: Nabij Auschwitz, niet op het terrein ·
IMDb-score: 7,5/10

Vijf kerngegevens over de film en de historische locatie in één overzicht:

Is The Zone of Interest gefilmd in Auschwitz?

Waar zijn de opnames gemaakt?

• De film is niet opgenomen op het terrein van Auschwitz zelf, maar op een nabijgelegen braakliggend terrein.
• De set is gebouwd op grond naast het museum, net buiten de historische interest zone (BBC).

Waarom niet op de echte locatie?

• Het Auschwitz‑museum staat geen filmopnamen toe op het eigen terrein (Auschwitz-Birkenau State Museum).
• Bovendien wilden de filmmakers een eigen visuele wereld creëren zonder de authenticiteit van de historische plek te verstoren.

Wat betekent de omgekeerde B in Auschwitz?

Het sculptuur B op het terrein van Auschwitz I

• Het sculptuur B van de Internationale Auschwitz Comité herdenkt de gevangenen. De omgekeerde B symboliseert de omkering van menselijkheid.
• Het monument staat op de binnenplaats van blok 11 in Auschwitz I (Auschwitz-Birkenau State Museum).

De precieze kunsthistorische interpretatie van de omgekeerde B blijft voorwerp van discussie, maar het werk dient als een krachtig symbool van de omgekeerde wereld die Auschwitz was.

Wat is de meest accurate Holocaust film?

Welke films worden aanbevolen?

• Schindler’s List (1993) – Steven Spielberg, historisch gedetailleerd over het redden van Joden via de fabriek van Oskar Schindler (Wikipedia).
• Son of Saul (2015) – László Nemes, volgt een Sonderkommando in Auschwitz en staat bekend om zijn rauwe realisme (Wikipedia).
• The Zone of Interest (2023) – kiest voor een ongebruikelijk perspectief: de daders in hun dagelijks leven (Brooklyn Academy of Music).

Hoe verhoudt The Zone of Interest zich tot andere films?

Vijf historische drama’s over de Holocaust, één vergelijking:

Het patroon: The Zone of Interest valt op door zijn exclusieve focus op de daderkant, een zeldzame benadering die volgens de UCR ARTS het contrast tussen idylle en genocide benadrukt.

Wat is niet toegestaan in Auschwitz?

Dresscode en gedragsregels

• Geen blote schouders of aanstootgevende teksten op kleding.
• Respectvol stil gedrag wordt verwacht; eten en drinken is alleen op aangewezen plekken toegestaan (Auschwitz-Birkenau State Museum – reglement).

Foto’s maken en bagage

• Fotograferen is toegestaan, maar zonder flits in de binnengebouwen en de barakken.
• Grote tassen (groter dan A4) zijn niet toegestaan; er zijn garderobekluizen beschikbaar (Auschwitz-Birkenau State Museum – reglement).

De regels zijn er niet om bezoekers te hinderen, maar om de waardigheid van de plek te bewaren – een thema dat ook in de film voelbaar is.

Kan ik lopen tussen Auschwitz en Birkenau?

Afstand en opties

• De afstand tussen Auschwitz I en Auschwitz II‑Birkenau is ongeveer 3 km (Auschwitz-Birkenau State Museum).
• Er rijdt een gratis pendelbus tussen de twee locaties die elke twintig minuten vertrekt.
• Lopen is mogelijk (ca. 35‑40 minuten), maar niet aanbevolen vanwege verkeer en beperkte bewegwijzering.

Wat betekent ‘nooit meer Duitsland’?

Oorsprong van de slogan

• ‘Nooit meer Duitsland’ is een politieke slogan die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan en verwijst naar de wens om herhaling van het naziregime te voorkomen.
• De term wordt nog steeds gebruikt in vredesdemonstraties en herdenkingsbijeenkomsten, vooral in Duitsland en Oostenrijk (BBC).

Hoe wordt het gebruikt?

• Vaak in combinatie met ‘Nie wieder’ – de boodschap dat de wereld zich actief moet blijven verzetten tegen extremisme.

Wat is de beste film om te kijken voor een bezoek aan Auschwitz?

Welke films bereiden je voor?

• The Zone of Interest – geeft inzicht in de daders, het dagelijks leven naast het kamp, en de psychologische mechanismen van genocide.
• Son of Saul – confronteert met de kampstructuur en de positie van Sonderkommando’s.
• Shoah (documentaire, 1985) – biedt een diepgaand historisch overzicht via getuigenissen (Wikipedia).

Zijn documentaires beter?

• Documentaires zoals Shoah geven de feiten en context zonder dramatische interpretatie. Films daarentegen helpen je emotioneel voor te bereiden op de zwaarte van het bezoek (UCR ARTS).

Tijdlijn

• 1940‑1945 – Auschwitz in bedrijf onder commandant Rudolf Höss (Wikipedia).
• 2014 – Publicatie van de roman The Zone of Interest van Martin Amis (Wikipedia).
• 2023 – Filmpremière op het filmfestival van Cannes; wint de Grand Prix (Auschwitz-Birkenau State Museum).
• 2024 – Vijf Oscarnominaties, waaronder ‘Beste Film’ (Wikipedia).

Wat weten we wel – en wat niet?

Bevestigde feiten

• De film is niet opgenomen in Auschwitz zelf (Auschwitz-Birkenau State Museum).
• Het sculptuur B staat op het terrein van Auschwitz I (Auschwitz-Birkenau State Museum).
• Bezoekers mogen niet met grote tassen het museum in (Auschwitz-Birkenau State Museum – reglement).
• De interest zone meette circa 40 km² en omvatte beide kampen (Auschwitz Academic Guide – UBC).

Wat onduidelijk is

• Of de Höss-familie exact zo leefde als in de film wordt betwist door sommige historici.
• De exacte betekenis van de omgekeerde B is onderwerp van interpretatie.

Citaten over de film

“De film benadrukt het contrast tussen een idyllisch gezinsleven en de genocide direct naast de woning.”

– UCR ARTS

“De film speelt zich vrijwel volledig af in en rond het huis en de tuin van Auschwitz-commandant Rudolf Höss en zijn vrouw Hedwig.”

– Brooklyn Academy of Music

“De film werd breed besproken als een confrontatie met Auschwitz en Joodse afkomst.”

– BBC

“De film is een historisch drama over de Auschwitz-commandant Rudolf Höss en zijn vrouw Hedwig.”

– Auschwitz-Birkenau State Museum

Tot slot

De kracht van The Zone of Interest zit hem niet in de schokkende beelden – die zijn er bijna niet – maar in de manier waarop de film de alledaagsheid van het kwaad laat zien. Voor Nederlandse bezoekers die Auschwitz bezoeken, is de film een indringende voorbereiding: je kijkt straks anders naar het huis van de commandant, naar de omgekeerde B en naar de 3 km tussen de kampen. Het is geen reisgids, maar een spiegel. Wie de film ziet en daarna het museum bezoekt, begrijpt waarom Holocaust‑educatie niet alleen over slachtoffers gaat, maar ook over de vraag hoe gewone mensen in staat bleken tot het onvoorstelbare.

Veelgestelde vragen